Hoe versnel je digitale transformatie in het goederenvervoer, terwijl ketens versnipperd zijn, belangen uiteenlopen en niemand eigenaar is van het geheel? Die vraag stond recent centraal tijdens de bijeenkomst van het Netwerk Digitaal Transport (NDT) in Tiel. Conclusie van de bijeenkomst was dat het antwoord minder blijkt te liggen in nieuwe technologie, maar des te meer in de manier waarop het logistieke systeem is ingericht.
Want juist daar wringt het: iedereen ziet de noodzaak van digitalisering, maar zo lang partijen blijven optimaliseren binnen bestaande kaders, verandert er fundamenteel weinig. Efficiënter werken is niet genoeg. De uitdaging is hoe publieke en private partijen samen kunnen bewegen naar een nieuwe manier van organiseren, waarin datadeling, samenwerking en schaalbaarheid vanzelfsprekend worden.
Tijdens de NDT‑bijeenkomst, georganiseerd samen met Provincie Gelderland en Logistics Valley, werd duidelijk dat die omslag alleen lukt als het accent verschuift van verbeteren naar vernieuwen. Niet langer alleen bouwen aan losse oplossingen, maar gezamenlijk werken aan systeemverandering in het multimodale goederenvervoer. Precies daarin zet het netwerk nu de volgende stap.
Meer ruimte voor kruisbestuiving
De bijeenkomst in het Huis van de Logistiek in het Gelderse Tiel markeerde de overgang van agenderen naar uitvoeren. Het NDT bouwt voort op het fundament van het Platform Digitaal Transport, dat onder voorzitterschap van Tobia Potters veel partijen bijeenbracht en digitalisering nadrukkelijk op de logistieke agenda plaatste.
Met het NDT wordt die rol steviger en breder: meer ruimte voor kruisbestuiving, meer nadruk op samenwerking tussen programma’s en vooral meer aandacht voor impact. Het netwerk brengt partijen samen uit de Topcorridors, Digitale Infrastructuur Logistiek (DIL), de Topsector Logistiek en regionale initiatieven. Doel: van beleidsambities naar concrete ketenoplossingen. Zoals Nanne Onland (Digitalisering Goederenvervoercorridors) het verwoordde: ‘De NDT‑bijeenkomsten bieden digitaliseringsco‑makers een eigen plek om elkaar te ontmoeten en te kruisbestuiven op het snijvlak van beleid, business en IT.’
Systemen bepalen gedrag
De middag begon met een gezamenlijke opening door gedeputeerde Klaas Ruitenberg (Provincie Gelderland) en Adriaan Zeillemaker (Ministerie van IenW), waarna keynote spreker vooraanstaand gedragsdeskundige Tom de Bruyne (medeoprichter van SUE Behavioural Design en The Alchemists, red.) het denkkader voor de rest van de dag neerzette.
De Bruyne liet zien dat veel vraagstukken rond goederenvervoer geen technisch probleem zijn, maar een systeemprobleem: systemen bepalen gedrag.
‘Wie alleen op optimalisatie stuurt, verandert niets aan het geheel.’ Werkelijke vernieuwing vraagt om het veranderen van spelregels, doelen en prikkels – en vooral om ruimte voor pioniers aan de randen van het systeem. Daar ontstaan volgens de gedragsdeskundige de innovaties die later gemeengoed worden. Hij pleitte ervoor om de pijn van het huidige systeem expliciet te maken, nieuwe systeemdoelen te formuleren en vernieuwende experimenten mogelijk te maken via zogeheten flowmakers: ondernemende partijen die vooruit durven lopen.
Urgentie in de praktijk
Dat die systeemblik geen luxe is, maar harde noodzaak, werd bevestigd door de reflectie uit het bedrijfsleven. Johan Kerver (evofenedex) en Wout van den Heuvel (TLN) benadrukten beiden dat digitalisering inmiddels absoluut geen keuze meer is. Bedrijven voelen dagelijks de druk: ketens worden complexer, efficiëntiegrenzen zijn bereikt en vernieuwing stokt zonder datadeling. Innovatief ondernemerschap, toepasbare technologie en samenwerking vormen volgens hen de ruggengraat van deze transitie. Maar dan moeten bedrijven wel mee kunnen in het tempo van verandering. Alleen dan landt systeemvernieuwing in de praktijk.
Projecten laten de nieuwe koers zien
De projectpitches maakten zichtbaar dat de nieuwe manier van werken al is begonnen. Zo toonden deelnemers aan het TKI-Dinalog project: ‘Transitioning towards resilient multimodal corridors using digital twinning’(TRIUMPH) hoe digital twins kunnen helpen om veerkrachtige logistieke netwerken te bouwen. Betrokkenen bij het project ‘Responsible Supply Chains and Logistics Due Diligence’ (RESULD) lieten op hun beurt zien hoe datagedreven supply chains leiden tot slimmere besluitvorming.
Binnen het programma Topcorridors werkt het living lab PortLinQ aan een digitaal afsprakenstelsel voor binnenhavens; het Connected Trade Network richt zich op vertrouwd datadelen via de Basis Data Infrastructuur in het containervervoer. Initiatieven in Logistiek Digitaal en Multimodaal Goederenvervoer richten zich op adoptie, digitale vaardigheden en een veerkrachtige corridor.
Ruud Arts (DIL‑programma) benoemde hoe waardevol de breedte van het dagprogramma is. ‘Deze bijeenkomst bevatte alle perspectieven die samen nodig zijn om een robuust en weerbaar logistiek systeem te ontwikkelen. ‘Ook vanuit de regio wordt volgens Quinten Hendriks van de Provincie Gelderland die beweging gezien. ‘Systeemverandering begint wanneer je alle spelers bij elkaar brengt.’
Voortbouwen op wat er is
De rode draad van de bijeenkomst: het NDT beweegt van verbeteren naar vernieuwen. Dat betekent voortbouwen op wat er al is, maar wel met een nieuw systeemdoel. Zoals één van de sprekers stelde: ‘We moeten stoppen met concurreren om de goedkoopste schakel in andermans keten te zijn. Laten we beginnen met het bouwen aan het internationaal verbonden slimste fysieke en digitale logistieke netwerk waar niemand meer omheen kan.’
Die ambitie vraagt om het actief stimuleren van koploperketens en ondernemende flowmakers, die de strategische Europese waardeketens van morgen vormgeven. Tijdens de bijeenkomst werd vooral duidelijk dat nieuwe oplossingen ontstaan aan de randen van het huidige systeem – precies waar bedrijven en overheden elkaar vinden als de condities kloppen.
Volgens Bas van Bree (TKI-Dinalog) is de basis daarvoor tijdens deze bijeenkomst gelegd. ‘We moeten samen verhalen maken om echte vernieuwing te realiseren. De verbindingen om dat te doen, zijn tijdens deze bijeenkomst gelegd.’
Met deze eerste bijeenkomst zet het Netwerk Digitaal Transport een duidelijke stap richting uitvoeren en opschalen. ‘Een fase die past bij de logistieke opgaven van dit moment en bij de ambitie om Nederland multimodaal sterker, slimmer en veerkrachtiger te maken’, aldus Onland.
De volgende editie van het NDT vindt 23 juni aanstaande plaats in Zeeland (locatie en programma volgen nog).